Złagodź objawy RZS dietą przeciwzapalną – wskazówki dietetyka RZS

Złagodź objawy RZS dietą przeciwzapalną – wskazówki dietetyka RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy „omyłkowo” atakuje własne tkanki, głównie stawy. Objawia się to bólem, sztywnością i obrzękiem, a nieleczona może prowadzić do trwałych deformacji. Standardowa terapia farmakologiczna (m.in. leki modyfikujące przebieg choroby) jest niezbędna.

Ale coraz więcej badań pokazuje, że to, co kładziemy na talerz, może wpływać na przebieg choroby. Nie chodzi o to, że dieta zastąpi leki – ale może zmniejszyć stan zapalny, poprawić energię, pomóc w utrzymaniu masy ciała i ograniczyć dolegliwości bólowe.

Jako dietetyk kliniczny współpracujący z osobami cierpiącymi na RZS wiem, że pacjenci często pytają: „Co mam jeść, a czego unikać, żeby mniej bolało?”. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale mamy coraz więcej dowodów naukowych, które kierują nas ku diecie przeciwzapalnej.

Badania, które zmieniły podejście do diety w RZS

ADIRA – dieta przeciwzapalna pod lupą naukowców

W badaniu ADIRA (Anti-inflammatory Diet In Rheumatoid Arthritis) pacjenci z RZS przez 10 tygodni stosowali dietę bogatą w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, rośliny strączkowe i ryby. Porównano ją z dietą typowo zachodnią – pełną czerwonego mięsa, tłustego nabiału i słodyczy.

Efekty?

• we krwi pacjentów z „diety przeciwzapalnej” wzrósł poziom kwasów omega-3 (EPA, DHA),
• uczestnicy zgłaszali lepsze samopoczucie i mniejszą sztywność poranną.

To dowód, że dieta może realnie zmieniać biochemię organizmu i wpływać na stan zapalny.

Omega-3 – mała kapsułka, duża pomoc

Meta-analizy pokazują, że kwasy omega-3 z ryb (EPA, DHA) mogą łagodzić ból i obrzęk stawów, a także zmniejszać potrzebę przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Co ciekawe, najlepsze efekty osiągano, gdy dawka była powyżej 2 g dziennie i suplementacja trwała dłużej niż 3 miesiące.

To oznacza, że zwykła porcja ryby od czasu do czasu to za mało – warto wprowadzić tłuste ryby (łosoś, makrela, sardynki) do jadłospisu kilka razy w tygodniu albo rozważyć suplementację w porozumieniu z lekarzem.

Co jeść przy RZS? Zalecenia żywieniowe

1. Postaw na dietę śródziemnomorską
To model żywienia, który w badaniach najlepiej sprawdza się w chorobach zapalnych.

• Codziennie: warzywa i owoce w różnych kolorach, pełnoziarniste produkty, oliwa z oliwek.
• Kilka razy w tygodniu: tłuste ryby, rośliny strączkowe, orzechy.
• Okazjonalnie: drób, nabiał.
• Bardzo rzadko: czerwone mięso i produkty wysoko przetworzone.

2. Włącz antyoksydanty
Witamina C (papryka, cytrusy), polifenole (jagody, zielona herbata), karotenoidy (marchew, dynia) – pomagają neutralizować wolne rodniki, które nasilają stan zapalny.

3. Dbaj o witaminę D i selen
U pacjentów z RZS często obserwuje się niedobory witaminy D – jej prawidłowy poziom jest niezbędny dla pracy układu odpornościowego. Selen (np. orzechy brazylijskie) również wspiera równowagę immunologiczną.

Czego unikać?

Niektóre produkty mają działanie przeciwzapalne i mogą wspomagać modulację odpowiedzi immunologicznej, podczas gdy inne wykazują działanie prozapalne i mogą nasilać stan zapalny u pacjentów z RZS.

• czerwone i przetworzone mięso (kiełbasy, parówki, wołowina w dużych ilościach),
• tłuszcze trans i utwardzone margaryny,
• słodycze, ciasta, batoniki – nagłe skoki cukru we krwi sprzyjają stanowi zapalnemu,
• słodzone napoje i fast food,
• nadmiar alkoholu.

Pacjenci często mówią mi: „Gdy odstawiłam fast foody i słodycze, bóle były jakby mniejsze”. I to się świetnie pokrywa z danymi naukowymi.

Dietetyk RZS – dlaczego nie działamy sami?

RZS to choroba, którą trzeba prowadzić zespołowo. Dietetyk układa jadłospis wspierający terapię, ale nie zastępuje leczenia. Kluczowa jest współpraca:

• Reumatolog – prowadzi leczenie farmakologiczne.
• Fizjoterapeuta – pomaga zachować sprawność ruchową i zmniejszyć sztywność.
• Psycholog – wspiera w radzeniu sobie z przewlekłym bólem i stresem.
• Lekarz rodzinny i diagnosta laboratoryjny – monitorują stan ogólny, wyniki badań i niedobory.

Tylko wspólne podejście daje najlepsze efekty.

Podsumowanie

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba, której nie wyleczymy dietą – ale możemy dzięki niej znacząco poprawić jakość życia. Wdrożenie zasad diety przeciwzapalnej, regularne spożycie kwasów omega-3 i eliminacja produktów prozapalnych to kroki, które naprawdę robią różnicę.

Jeśli chorujesz na RZS i chcesz poczuć się lepiej na co dzień, dietetyk może być Twoim sprzymierzeńcem w drodze do mniejszego bólu i większej sprawności.

👉 Jeśli zmagasz się z RZS i potrzebujesz wsparcia żywieniowego, zapraszamy do współpracy z naszymi dietetykami klinicznymi.

Bibliografia

1. Wadell B. i wsp. ADIRA trial – compliance to anti-inflammatory diet in RA confirmed by biomarkers. Frontiers in Nutrition 2023.
2. Kremer JM. Dietary supplementation with omega-3 fatty acids in rheumatoid arthritis. Arthritis Res Ther 2022.
3. Deane KD, Demoruelle MK. Nutritional factors in rheumatoid arthritis: current perspectives and future directions. Curr Opin Rheumatol 2021.