Cukrzyca ciążowa – jak wspierać się dietą?

Cukrzyca ciążowa – jak wspierać się dietą?

Cukrzyca ciążowa (GDM, z ang. Gestational Diabetes Mellitus) to zaburzenie gospodarki węglowodanowej, rozpoznawane po raz pierwszy w czasie ciąży. Dotyczy 10–25% kobiet ciążarnych i wiąże się z podwyższonym ryzykiem komplikacji zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Kluczowym elementem leczenia jest właściwie skomponowana dieta.

Dlaczego dieta ma kluczowe znaczenie w GDM?

1. Poprawa glikemii i redukcja potrzeby insuliny

Dieta niskoglikemiczna znacznąco obniża poziomy glukozy poposiłkowej oraz zmniejsza potrzebę insulinoterapii u kobiet z GDM. Meta-analiza randomizowanych badań klinicznych (n=532) wykazała, że stosowanie diety o niskim indeksie glikemicznym pozwala lepiej kontrolować glikemię w porównaniu z dietami konwencjonalnymi.

2. Redukcja powikłań okołoporodowych

Zgodnie z danymi z 2023 r., dieta DASH oraz środziemnomorska mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia makrosomii, nadciśnienia ciążowego, a także liczby porodów przez cesarskie cięcie.

3. Wsparcie gospodarki insulinowej

Połączenie diety DASH z kontrolą węglowodanów znacznąco poprawia wrażliwość insulinową i obniża poziom HOMA-IR.

4. Wpływ na rozwój dziecka i przebieg ciąży

Odpowiednia dieta zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego, ogranicza przyrost masy ciała matki i obniża prawdopodobieństwo wystąpienia cukrzycy typu 2 w przyszłości.

Zasady skutecznej diety w cukrzycy ciążowej

1. Produkty o niskim indeksie glikemicznym (IG)

Produkty o niskim IG pomagają utrzymać stabilny poziom glukozy po posiłku. Zalecane są: pełnoziarniste zboża, rośliny strączkowe, warzywa liściaste, orzechy. Unikać należy produktów rafinowanych oraz tych bogatych w cukry proste i tłuszcze trans.

2. Regularność i kolejność spożywania

Kobietom z GDM zaleca się 3 główne posiłki i 2–3 przekąski dziennie. Kolejność spożycia ma znaczenie: najpierw warzywa i białko, następnie węglowodany. Taki schemat może ograniczyć poposiłkowe skoki glikemii

3. Kontrola kaloryczna

Energetyczność diety powinna być dostosowana do masy ciała sprzed ciąży, wieku i poziomu aktywności.

4. Zbilansowane makroskładniki

• 40–45% węglowodanów (o niskim ładunku glikemicznym)
• 20–30% tłuszczów (przewaga nienasyconych)
• 20–25% białka
• 25–30 g błonnika dziennie Takie proporcje wspierają wrażliwość insulinową i poprawiają kontrolę glikemii

5. Preferowane wzorce żywieniowe: DASH i dieta śródziemnomorska

Oba modele żywieniowe obfitują w warzywa, zdrowe tłuszcze i produkty nieprzetworzone. Ich stosowanie wiąże się z niższym ryzykiem makrosomii, lepszą kontrolą glikemii i zmniejszonym zapotrzebowaniem na insulinę

Dieta + ruch = najlepsze efekty

Wprowadzenie umiarkowanej aktywności fizycznej (np. spacery 30 min dziennie) wraz z dietą obniża poziom glukozy na czczo i redukuje zapotrzebowanie na insulinę. Regularny ruch poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, wspomaga kontrolę masy ciała i wpływa korzystnie na samopoczucie ciężarnej. Zalecane są formy aktywności o średniej intensywności, takie jak marsz, joga czy pływanie.

Podsumowanie

Dieta w cukrzycy ciążowej jest podstawowym narzędziem terapeutycznym. Właściwie skomponowane posiłki pomagają w utrzymaniu prawidłowego poziomu cukru, ograniczają ryzyko komplikacji i wpływają korzystnie na zdrowie przyszłej mamy i dziecka.

Bibliografia 

1. Viana LV, et al. Low-glycemic index diet in GDM: A systematic review and meta-analysis. Diabetes Res Clin Pract. 2018;143:48-57. [PubMed: 29934478]
2. Kizirian NV, et al. Effect of dietary glycemic index on pregnancy outcomes. Am J Clin Nutr. 2019;109(1):162-170.
3. Shang Y, et al. DASH diet improves pregnancy outcomes in women with GDM: A RCT. Clin Nutr. 2022;41(3):596-602.
4. Nikniaz Z, et al. DASH diet + CHO counting in GDM: RCT. Diabetol Metab Syndr. 2021;13:71.
5. Tobias DK, et al. Healthful dietary patterns and GDM risk. BMJ. 2018;362:k2340.
6. Russo LM, et al. Physical activity in GDM management. Obstet Gynecol. 2020;135(5):1025-1032.