Dieta w hipertriglicerydemii: rola dietetyka i omega-3

Dieta w hipertriglicerydemii: rola dietetyka i omega-3

Hipertriglicerydemia to stan, w którym stężenie triglicerydów (TG) we krwi przekracza wartości uznawane za bezpieczne dla zdrowia. Zazwyczaj mówi się o niej, gdy TG są ≥ 100 mg/dl. Ten problem często współistnieje z otyłością, cukrzycą typu 2 czy zespołem metabolicznym. Podwyższone TG zwiększają ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, a w skrajnych przypadkach (TG > 500–1000 mg/dl) mogą prowadzić nawet do ostrego zapalenia trzustki. Na szczęście – dieta, zmiana stylu życia oraz suplementacja omega-3 to sprawdzone i skuteczne narzędzia w obniżaniu tego ryzyka.

Zagrożenia związane z wysokimi triglicerydami

Wysoki poziom TG nie daje zazwyczaj żadnych objawów, dlatego często bywa bagatelizowany. Tymczasem badania wskazują, że:

• osoby z hipertriglicerydemią mają wyższe ryzyko chorób serca i udarów 
• przy bardzo wysokich TG (> 500 mg/dl) dramatycznie rośnie ryzyko zapalenia trzustki, które może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.

Dlatego kontrola TG powinna być traktowana równie poważnie, jak kontrola cholesterolu LDL.

Dieta jako pierwsza linia terapii

Najważniejszym krokiem w leczeniu hipertriglicerydemii jest modyfikacja diety.

• Redukcja masy ciała – utrata już 5–10% masy ciała obniża stężenie TG nawet o 20–25% 
• Ograniczenie alkoholu – alkohol szczególnie silnie podnosi triglicerydy, nawet w niewielkich ilościach.
• Unikanie cukrów prostych i żywności wysoko przetworzonej – słodzone napoje, słodycze i białe pieczywo prowadzą do szybkiego wzrostu TG.
• Dieta bogata w błonnik i zdrowe tłuszcze – produkty pełnoziarniste, warzywa, orzechy i oliwa z oliwek sprzyjają poprawie profilu lipidowego.

Rola dietetyka klinicznego

Choć ogólne zalecenia są powszechnie dostępne, to dopiero indywidualny plan przygotowany przez dietetyka pozwala skutecznie wdrożyć zmiany. Dietetyk kliniczny oceni nie tylko wyniki badań, ale także preferencje żywieniowe i możliwości pacjenta. Badania pokazują, że osoby objęte opieką dietetyka osiągają średnio o kilkanaście mg/dl niższe TG niż ci, którzy próbują działać samodzielnie

Suplementacja omega-3 – czy naprawdę działa?

Kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) to najlepiej przebadany suplement w leczeniu hipertriglicerydemii.

• Dawka 2–4 g dziennie może obniżyć poziom TG nawet o 20–50%, w zależności od wyjściowego stężenia 
• Polskie wytyczne (2024) rekomendują ich stosowanie jako uzupełnienie leczenia dietetycznego i farmakoterapii u osób z umiarkowaną i ciężką hipertriglicerydemią.

Dla pacjentów z wysokimi TG suplementacja omega-3 powinna być rozważona obok diety i aktywności fizycznej.

Monitorowanie i diagnostyka

Zgodnie z zaleceniami PTDL (2024), podstawowym badaniem diagnostycznym jest lipidogram na czczo, a w szczególnych przypadkach dopuszcza się także badania nie na czczo.
Ważne jest:

• regularne monitorowanie lipidów co 6–12 miesięcy,
• ocena innych markerów ryzyka sercowo-naczyniowego (np. non-HDL cholesterol, apoB),
• w ciężkiej hipertriglicerydemii – kontrola enzymów trzustkowych (amylaza, lipaza).

Podsumowanie

Hipertriglicerydemia to poważny czynnik ryzyka chorób serca i zapalenia trzustki. Na szczęście – zmiana stylu życia, redukcja masy ciała, ograniczenie alkoholu i cukrów prostych, suplementacja omega-3 oraz indywidualne wsparcie dietetyka pozwalają skutecznie obniżyć poziom triglicerydów i poprawić zdrowie metaboliczne.

Wsparcie dietetyczne

Jako dietetycy kliniczni możemy pomóc Ci ułożyć indywidualny jadłospis, zaplanować suplementację (np. omega-3) i nauczyć, jak komponować posiłki sprzyjające obniżeniu triglicerydów oraz ochronie serca.

👉 Jeśli zmagasz się z zaburzeniami lipidowymi zapraszamy do współpracy. Razem opracujemy plan żywieniowy dopasowany do Twoich potrzeb i wyników badań.

Bibliografia

• Bhatt DL, Steg PG, Miller M, et al. (2019). Cardiovascular risk reduction with icosapent ethyl for hypertriglyceridemia. New England Journal of Medicine, 380(1), 11–22.
• Bernasconi AA, Wiest MM, Lavie CJ, Milani RV, Laukkanen JA. (2020). Effect of omega-3 dosage on triglyceride reduction: A meta-analysis. Mayo Clinic Proceedings, 95(9), 1842–1854.
• Miller M, Stone NJ, Ballantyne C, et al. (2021). Triglycerides and cardiovascular disease: a scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 144(6), e218–e233.
• Nicholls SJ, Lincoff AM, Garcia M, et al. (2020). Effect of nutrition counseling on lipid levels in patients with hypertriglyceridemia. Journal of Clinical Lipidology, 14(3), 397–405.
• Nordmann AJ, Suter-Zimmermann K, Bucher HC, et al. (2020). Meta-analysis comparing Mediterranean to low-fat diets for modification of cardiovascular risk factors. American Journal of Medicine, 133(5), 639–648.
• Zhu Y, Bo Y, Liu Y. (2023). Avocado consumption and lipid profiles: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients, 15(2), 423.
• Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (2024). Diagnostyka i leczenie zaburzeń lipidowych – aktualne zalecenia. Diagnostyka Laboratoryjna, 60(3), 211–233.