Wysoki LDL w dyslipidemii: jak dieta i utrata wagi poprawiają profil lipidowy

Wysoki LDL w dyslipidemii: jak dieta i utrata wagi poprawiają profil lipidowy

Dyslipidemia to zaburzenie gospodarki lipidowej, w którym często obserwuje się podwyższony poziom cholesterolu LDL – potocznie nazywanego „złym cholesterolem”. Wysoki LDL sprzyja odkładaniu się blaszek miażdżycowych i prowadzi do zawału serca czy udaru mózgu. Obok farmakoterapii, dieta i zmiana stylu życia są podstawą leczenia.

Dlaczego LDL jest tak groźny?

Cholesterol LDL w nadmiarze przenika do ścian naczyń krwionośnych, gdzie ulega utlenieniu i wywołuje przewlekły stan zapalny. To początek miażdżycy. Badania epidemiologiczne nie pozostawiają złudzeń: im wyższy poziom LDL, tym większe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Zgodnie z polskimi wytycznymi PTDL i PTL (2024), u pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym docelowe stężenie LDL powinno wynosić < 55 mg/dl, a w przypadku bardzo wysokiego ryzyka – nawet < 40 mg/dl (Wytyczne PTDL i PTL, 2024). To jeszcze bardziej rygorystyczne wartości niż w wielu starszych rekomendacjach.

Utrata masy ciała i aktywność fizyczna

Nadmierna masa ciała wiąże się nie tylko z wyższym LDL, ale także z niskim HDL i podwyższonymi triglicerydami. Redukcja masy ciała:

• obniża LDL,
• poprawia wrażliwość insulinową,
• zmniejsza ryzyko zespołu metabolicznego.

Aktywność fizyczna dodatkowo podnosi poziom HDL – „dobrego cholesterolu”.

Dieta przeciwzapalna i śródziemnomorska

Najlepiej przebadanym modelem żywienia w dyslipidemii jest dieta śródziemnomorska. Bogata w warzywa, owoce, oliwę z oliwek, ryby i orzechy, a uboga w czerwone mięso i przetworzoną żywność. Metaanalizy pokazują, że jej stosowanie:

• obniża LDL i cholesterol całkowity,
• zmniejsza ryzyko chorób serca,
• działa przeciwzapalnie i poprawia funkcję śródbłonka (Estruch i wsp., 2018).

Polskie wytyczne (2024) podkreślają dodatkowo znaczenie diety bogatej w błonnik rozpuszczalny (np. owies, nasiona roślin strączkowych) oraz produktów zawierających sterole i stanole roślinne, które mogą obniżać LDL o 7–10%.

Rola dietetyka klinicznego

Wdrożenie diety śródziemnomorskiej czy DASH wymaga odpowiedniego planowania i dopasowania do pacjenta. Rolą dietetyka jest nie tylko edukacja, ale też motywacja oraz monitorowanie efektów. W badaniach klinicznych indywidualna opieka dietetyczna znacząco poprawiała wyniki lipidowe w porównaniu do ogólnych zaleceń.

Wytyczne PTDL (2024) wskazują, że rola dietetyka powinna być kluczowym elementem terapii niefarmakologicznej – szczególnie wśród pacjentów, którzy nie osiągają docelowych wartości LDL pomimo stosowania leków.

Awokado a cholesterol LDL

Awokado to ciekawy przykład „superproduktu” w kontekście lipidów. Meta-analizy z ostatnich lat wskazują, że jego regularne spożycie obniża LDL i cholesterol całkowity. Efekt ten wynika prawdopodobnie z wysokiej zawartości jednonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz błonnika. Co ciekawe, w niektórych badaniach awokado włączane do diety śródziemnomorskiej nie dawało dodatkowej korzyści ponad samą dietę – pokazuje to, że całościowy wzorzec żywieniowy ma większe znaczenie niż pojedynczy produkt.

Monitorowanie i diagnostyka

Polskie wytyczne podkreślają, że regularne badania laboratoryjne są niezbędne do oceny skuteczności leczenia. Zaleca się:

• lipidogram co najmniej raz w roku u osób z podwyższonym ryzykiem,
• częstsze kontrole (co 3–6 miesięcy) u pacjentów leczonych farmakologicznie,
• ocenę także innych markerów, np. apoB i non-HDL cholesterol, jako dodatkowych wskaźników ryzyka miażdżycy.

Podsumowanie

Dyslipidemia i wysoki LDL wymagają aktywnego działania. Utrata masy ciała, dieta śródziemnomorska i opieka dietetyka klinicznego mogą w znacznym stopniu poprawić profil lipidowy i ochronić serce. Najnowsze polskie wytyczne (2024) przypominają, że cele leczenia są dziś bardziej wymagające niż kiedyś – dlatego jeszcze ważniejsze jest połączenie farmakoterapii z właściwą dietą i regularnym monitorowaniem parametrów laboratoryjnych.

Wsparcie dietetyczne

Jako dietetycy kliniczni pomożemy Ci opracować plan żywieniowy wspierający obniżenie cholesterolu LDL, poprawę wyników lipidowych i redukcję masy ciała w zdrowy sposób. Wspólnie zadbamy także o suplementację i właściwe nawyki.

👉 Jeśli zmagasz się z dyslipidemią  i potrzebujesz profesjonalnego wsparcia, zapraszamy do współpracy. Razem stworzymy plan dopasowany do Twoich badań i celów zdrowotnych.

Bibliografia

• Estruch R, Ros E, Salas-Salvadó J, et al. (2018). Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet. New England Journal of Medicine, 378(25), e34.
• Ference BA, Ginsberg HN, Graham I, et al. (2019). Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease. Evidence from genetic, epidemiologic, and clinical studies. European Heart Journal, 40(24), 2520–2530.
• García-Molina L, et al. (2025). Avocado supplementation in Mediterranean diet and lipid outcomes in post-stroke patients: ADD-SPISE trial. Lipids in Health and Disease, 24(1), 54.
• Rees K, Dyakova M, Wilson N, et al. (2019). Dietary advice for reducing cardiovascular risk in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(3), CD002128.
• Wang DD, Li Y, Chiuve SE, et al. (2020). Association of specific dietary fats with mortality among individuals with dyslipidemia. JAMA Cardiology, 5(1), 1–10.
• Wytyczne Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego (2024). Diagnostyka i leczenie zaburzeń lipidowych – aktualne zalecenia. Diagnostyka Laboratoryjna, 60(3), 211–233.
• Zhu Y, Bo Y, Liu Y. (2023). Avocado consumption and lipid profiles: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients, 15(2), 423.