Polifenole a funkcje mózgu – bioaktywne wsparcie dla układu nerwowego
Polifenole a funkcje mózgu
Czym są polifenole?
Polifenole to duża grupa związków bioaktywnych występujących w roślinach, w tym w owocach, warzywach, herbacie czy kakao. Chemicznie charakteryzują się obecnością pierścieni aromatycznych z grupami hydroksylowymi, co nadaje im silne właściwości antyoksydacyjne – zdolność neutralizacji wolnych rodników i redukcji stresu oksydacyjnego w organizmie. W owocach jagodowych, takich jak borówki, truskawki czy jeżyny, polifenole stanowią znaczącą część profilu fitochemicznego, z dominującymi antocyjanami i flawonoidami.
Mechanizmy wpływu na mózg
Polifenole oddziałują na funkcje mózgu przez kilka mechanizmów biologicznych. Przede wszystkim ich działanie antyoksydacyjne zmniejsza ilość reaktywnych form tlenu, które uszkadzają neurony i sprzyjają procesom neurodegeneracyjnym. Dodatkowo polifenole modulują szlaki sygnałowe odpowiedzialne za neuroprotekcję, w tym aktywację czynników takich jak BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego) i CREB (białko wiążące element odpowiedzi cAMP), które wspierają neuroplastyczność i zdrowie synaptyczne.
Badania wskazują też, że polifenole mogą zwiększać syntezę tlenku azotu (NO), co poprawia przepływ krwi mózgowej i dostarczanie tlenu do komórek nerwowych. Dzięki tym mechanizmom ich spożycie jest łączone z niższym ryzykiem przewlekłych stanów zapalnych i może przeciwdziałać procesom związanym ze starzeniem się układu nerwowego.
Które owoce mają najwięcej polifenoli?
Owoce jagodowe są jednymi z najbogatszych źródeł polifenoli. W szczególności borówki, truskawki, maliny i jeżyny zawierają wysokie stężenia antocyjanów – klasy polifenoli, które odpowiadają również za ich intensywne barwy. Również czarne porzeczki, aronia oraz winogrona mają znaczącą zawartość polifenoli, w tym flawonoli i kwasów fenolowych. Regularne spożywanie tych owoców (świeżych lub mrożonych) może więc przyczyniać się do stałego dostarczania związków o potencjale neuroprotekcyjnym.
Polifenole a pamięć i koncentracja
Badania kliniczne sugerują, że diety bogate w polifenole mogą poprawiać funkcje poznawcze, w tym pamięć, uwagę i przetwarzanie informacji. W jednym randomizowanym, kontrolowanym badaniu suplement polifenoli poprawił wyniki testów poznawczych oraz podniósł poziomy BDNF i CREB we krwi – markerów związanych z neuroplastycznością i zdrowiem układu nerwowego.
Systematyczne przeglądy badań z udziałem owoców jagodowych wykazały, że ich spożycie może pozytywnie wpływać na różne aspekty funkcji poznawczych, zwłaszcza u dorosłych i osób starszych. Chociaż wyniki nie są jeszcze jednoznaczne we wszystkich badaniach, wiele z nich wskazuje na poprawę pamięci roboczej, koncentracji i innych zdolności poznawczych przy regularnym spożyciu owoców bogatych w polifenole.
Ile porcji owoców dziennie daje efekt?
Choć konkretne rekomendacje różnią się w zależności od źródła i populacji badanych, wiele badań klinicznych związanych z korzyściami poznawczymi stosowało spożycie owoców jagodowych w ilościach rzędu pół do jednej filiżanki dziennie lub ich ekwiwalentu w postaci ekstraktów w ramach diety bogatej w polifenole.
W praktyce dietetycznej codzienne włączenie 1–2 porcji owoców jagodowych (np. borówki, truskawki czy maliny) jako część zróżnicowanej, bogatej w warzywa i owoce diety może stanowić realny sposób na zwiększenie spożycia polifenoli i wsparcie dla funkcji mózgu.
Chcesz wspierać swój mózg polifenolami?
Nasi dietetycy pomogą Ci dobrać odpowiednie owoce i produkty roślinne, które poprawią pamięć, koncentrację i ochronią mózg przed stresem oksydacyjnym. Zadbaj o funkcje poznawcze z indywidualnym planem żywieniowym!
Bibliografia
- De Amicis R. i in., Systematic Review on the Potential Effect of Berry Intake in the Cognitive Functions of Healthy People, Nutrients, 2022. MDPI
- Impact of Polyphenol-Rich Nutraceuticals on Cognitive Function and Neuroprotective Biomarkers: Randomized Clinical Trial, PubMed 2025. PubMed
- The Effects of Fruit-Derived Polyphenols on Cognition: Systematic Review and Meta-Analysis, MDPI, 2021. MDPI
- A berry thought-provoking idea: Potential role of plant polyphenols in age-related cognitive disorders, British Journal of Nutrition, 2025. Cambridge University Press & Assessment
Polifenole to naturalne związki bioaktywne o działaniu antyoksydacyjnym. Występują głównie w owocach jagodowych, takich jak borówki, truskawki, maliny i jeżyny, a także w czarnej porzeczce, aronii, winogronach, herbacie i kakao. Pomagają neutralizować wolne rodniki i chronią komórki mózgowe przed stresem oksydacyjnym.
Polifenole zmniejszają stres oksydacyjny w mózgu, wspierają produkcję BDNF i CREB – białek związanych z neuroplastycznością – oraz poprawiają przepływ krwi w mózgu dzięki zwiększeniu syntezy tlenku azotu (NO). W efekcie wspierają pamięć, koncentrację i zdrowie neuronów.
Nie. Najwięcej polifenoli zawierają borówki, czarne porzeczki, aronia i maliny. Ich profil polifenolowy różni się także w zależności od odmiany, dojrzałości owocu i sposobu przechowywania. Dlatego warto wybierać różnorodne owoce jagodowe, by uzyskać pełen wachlarz korzyści.
Badania sugerują, że pół do jednej filiżanki dziennie świeżych lub mrożonych owoców jagodowych może przynosić korzyści dla funkcji poznawczych. W praktyce 1–2 porcje owoców dziennie są realnym sposobem na zwiększenie spożycia polifenoli.
Polifenole wspierają funkcje poznawcze i zdrowie mózgu, ale nie zastępują leczenia farmakologicznego w przypadku chorób neurologicznych. Mogą jednak być skutecznym elementem diety wspierającej profilaktykę i poprawę koncentracji, pamięci i ogólnego zdrowia mózgu.
