Choroba wrzodowa żołądka, GERD, refluks - dieta i porady dietetyczne, Newsy, Odżywianie dla zdrowia

SIBO: nowe spojrzenie w świetle badań

Autor author-avatar
Wł. 3 czerwca 2025
0 komentarze
Dietetyk sylwia leszczyńska (10)


SIBO: nowe spojrzenie w świetle badań

Czym naprawdę jest SIBO?

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth) nie jest jedynie „problemem jelitowym”, lecz stanowi złożone zaburzenie mikrobiologiczne, w którym dochodzi do nadmiernego rozrostu bakterii w jelicie cienkim – miejscu, gdzie fizjologicznie bakterii powinno być stosunkowo niewiele. Nadmiar drobnoustrojów prowadzi do fermentacji spożywanych węglowodanów i powstawania gazów, co skutkuje objawami takimi jak:

  • wzdęcia,
  • bóle brzucha,
  • biegunki lub zaparcia,
  • odbijanie, uczucie pełności,
  • zmęczenie i problemy z koncentracją (tzw. brain fog).

Co ciekawe, zgodnie z metaanalizą z 2024 roku opublikowaną w Frontiers in Medicine, u pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD) współwystępowanie SIBO sięga aż 31%, co może znacząco wpływać na skuteczność terapii i nasilenie objawów pierwotnej choroby.

 

Diagnoza SIBO – dlaczego to nadal wyzwanie?

W praktyce klinicznej wciąż dominuje nieinwazyjna diagnostyka oparta o testy oddechowe – wodorowe i wodorowo-metanowe. Są tanie i stosunkowo łatwe w wykonaniu, ale raport Mayo Clinic z marca 2024 r. podkreśla, że mogą one generować wysoki odsetek wyników fałszywie dodatnich, szczególnie u pacjentów z opóźnionym opróżnianiem żołądka czy przyspieszonym pasażem jelitowym (np. przy IBS-D). W związku z tym coraz więcej specjalistów rekomenduje łączenie testów oddechowych z dokładnym wywiadem, analizą objawów i oceną stanu odżywienia.

 

Leczenie: nie tylko antybiotyki

Dotychczas podstawą leczenia była antybiotykoterapia – zwykle ryfaksymina (Xifaxan). Jednak nowe badania z 2024 roku wskazują na potrzebę bardziej holistycznego podejścia:

  • Antybiotykoterapia – skuteczna u wielu pacjentów, ale nawroty występują nawet u 45–50% chorych w ciągu 9 miesięcy.
  • Probiotyki – szczepy takie jak Bacillus subtilis R0179 czy Lactobacillus plantarum wykazują korzystne działanie w zmniejszaniu objawów i wspieraniu równowagi mikrobioty (BadGut.org Clinical Trial, 2024).
  • Ziołowe terapie – np. oregano oil czy berberyna, mogą mieć skuteczność porównywalną z ryfaksyminą, choć wymagają dalszych badań standaryzujących dawkowanie (NLM, 2024).

Dietoterapia: jak nie pogorszyć sytuacji?

Najczęściej stosowaną dietą wspomagającą leczenie SIBO jest low-FODMAP, polegająca na eliminacji wysoko fermentujących węglowodanów (m.in. laktozy, fruktozy, oligosacharydów i polioli). Protokół składa się z trzech etapów:

  1. Eliminacja 
  2. Reintrodukcja 
  3. Personalizacja

Chociaż dieta low-FODMAP łagodzi objawy nawet u 70% pacjentów z IBS i SIBO, pojawiają się głosy krytyczne. Badania z 2025 roku (Healthline Clinical Review) wskazują, że długoterminowe stosowanie tej diety może prowadzić do obniżenia liczby pożytecznych bakterii, np. Bifidobacterium spp. i pogorszenia różnorodności mikrobioty.

Ponadto, ograniczenie wielu grup produktów może skutkować niedoborami wapnia, żelaza, cynku, witamin z grupy B oraz błonnika. Dlatego tak istotna jest opieka dietetyka klinicznego, który pomoże wdrożyć dietę bezpiecznie i skutecznie.

SIBO a zdrowie psychiczne i styl życia

Nowością ostatnich lat jest coraz silniejszy związek SIBO z zaburzeniami osi mózg–jelito. W 2024 roku opublikowano badania, w których pacjenci z objawami SIBO wykazywali wyższy poziom lęku i obniżony nastrój, niezależnie od obecności depresji klinicznej (NLM 2024).

Zmiana stylu życia, redukcja stresu (np. poprzez terapię poznawczo-behawioralną, jogę, techniki oddechowe) staje się równie ważna, jak sama farmakoterapia czy dieta.

Rola dietetyka klinicznego

Dietetyk kliniczny wspiera:

  • identyfikację potencjalnych nietolerancji i reakcji na FODMAPs,
  • planowanie zbilansowanej diety eliminacyjnej,
  • suplementację mikro- i makroelementów,
  • strategię reintrodukcji produktów,
  • monitorowanie postępów i objawów.

Sprawdź także:
Nadciśnienie tętnicze
Dieta dla mężczyzn
Dieta low fodmap

Lub umów się na wizytę u dietetyka

Źródła

  1. Mayo Clinic. (2024). An updated appraisal of the SIBO hypothesis and the limits of breath testing. Mayo Clinic.
  2. Li, X., Zhang, M., & He, C. (2024). Prevalence and clinical impact of small intestinal bacterial overgrowth in inflammatory bowel disease: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Medicine, 11, Article 1490506.
  3. Canadian Society of Intestinal Research. (2024). Evaluation of Bacillus subtilis R0179 in SIBO management. BadGut.org.
  4. Healthline Editorial Team. (2025). SIBO diet: Benefits, risks, and new perspectives from recent research. Healthline.
1. Czym jest SIBO i jakie daje objawy?

SIBO to nadmierny rozrost bakterii w jelicie cienkim, które normalnie zawiera ich niewiele. Objawy obejmują: wzdęcia, bóle brzucha, biegunki lub zaparcia, odbijanie, uczucie pełności, a także zmęczenie i tzw. „brain fog”.

2. Jak diagnozuje się SIBO?

Najczęściej stosowane są testy oddechowe wodorowe i wodorowo-metanowe. Są proste i tanie, ale mogą dawać wyniki fałszywie dodatnie. Dlatego ważne jest łączenie testu z wywiadem, oceną objawów i stanem odżywienia pacjenta.

3. Czy SIBO leczy się tylko antybiotykami?

Nie. Choć ryfaksymina jest często stosowana, leczenie jest coraz częściej holistyczne:

  • Antybiotyki – skuteczne, ale nawroty występują u 45–50% pacjentów.

  • Probiotyki – szczepy Bacillus subtilis R0179 i Lactobacillus plantarum mogą łagodzić objawy.

  • Zioła – np. olejek oregano czy berberyna, choć wymagają dalszych badań.

  • Dieta – protokół low-FODMAP (eliminacja, reintrodukcja, personalizacja) wspiera leczenie i zmniejsza objawy.

4. Czy dieta low-FODMAP jest bezpieczna?

Dieta low-FODMAP jest skuteczna w łagodzeniu objawów u ok. 70% pacjentów, ale długotrwałe stosowanie może obniżyć liczbę pożytecznych bakterii i prowadzić do niedoborów składników odżywczych (wapń, żelazo, cynk, witaminy z grupy B, błonnik). Dlatego istotna jest opieka dietetyka klinicznego i etapowa reintrodukcja produktów.

5. Jak dietetyk kliniczny może pomóc?

Dietetyk:

  • identyfikuje nietolerancje i reakcje na FODMAPs,

  • planuje zbilansowaną dietę eliminacyjną,

  • monitoruje suplementację mikro- i makroelementów,

  • pomaga w reintrodukcji produktów,

  • śledzi postępy i objawy pacjenta.