Insulinooporność pod lupą – jeden element, który warto sprawdzić

Witamina D a insulinooporność – czy niedobór może pogarszać metabolizm?

Insulinooporność to jedno z najczęstszych zaburzeń metabolicznych naszych czasów. Coraz więcej badań pokazuje, że jej rozwój i przebieg nie zależą wyłącznie od diety i masy ciała, ale również od stanu odżywienia organizmu mikroskładnikami, w tym witaminą D. Choć kojarzona głównie ze zdrowiem kości, witamina D pełni znacznie szerszą rolę – także w regulacji gospodarki węglowodanowej.

Witamina D — więcej niż „witamina od słońca”

Witamina D działa w organizmie jak hormon steroidowy. Jej aktywna forma wpływa na ekspresję setek genów, w tym tych odpowiedzialnych za metabolizm glukozy, funkcjonowanie układu odpornościowego i procesy zapalne.

Receptory witaminy D (VDR) znajdują się m.in. w:

• komórkach trzustki produkujących insulinę,
• mięśniach szkieletowych,
• tkance tłuszczowej,
• wątrobie.

To właśnie obecność tych receptorów sprawia, że witamina D może realnie wpływać na wrażliwość tkanek na insulinę i przebieg insulinooporności.

Związek między witaminą D a insuliną

Badania obserwacyjne i interwencyjne z ostatnich lat wskazują, że niski poziom 25(OH)D częściej występuje u osób z insulinoopornością, stanem przedcukrzycowym i cukrzycą typu 2.

Co pokazują badania naukowe?

• Niedobór witaminy D wiąże się z obniżoną wrażliwością insulinową i wyższymi stężeniami glukozy na czczo.
• Witamina D może wspierać prawidłowe wydzielanie insuliny przez komórki β trzustki.
• Jej odpowiedni poziom sprzyja zmniejszeniu stanu zapalnego, który jest jednym z kluczowych mechanizmów rozwoju insulinooporności.
• Metaanalizy sugerują, że suplementacja witaminy D może poprawiać parametry gospodarki węglowodanowej u osób z jej niedoborem, choć nie zastępuje leczenia dietetycznego i stylu życia.

Warto podkreślić: największe korzyści obserwuje się u osób z wyjściowym niedoborem, a nie u tych, które mają prawidłowy poziom witaminy D.

Objawy niedoboru witaminy D, które łatwo przeoczyć

Niedobór witaminy D często rozwija się „po cichu”. Objawy bywają niespecyficzne i łatwo przypisać je stresowi lub przemęczeniu.

Do najczęstszych należą:

• przewlekłe zmęczenie i senność,
• spadek odporności i częste infekcje,
• bóle mięśni i stawów,
• obniżony nastrój,
• trudności z redukcją masy ciała,
• pogorszenie wyników glikemii mimo stosowania diety.

U osób z insulinoopornością takie objawy mogą dodatkowo utrudniać wdrażanie zdrowych nawyków i pogłębiać problemy metaboliczne.

Kiedy badać 25(OH)D?

Badanie poziomu witaminy D wykonuje się oznaczając 25-hydroksywitaminę D [25(OH)D] we krwi.

Warto rozważyć badanie szczególnie, gdy:

• występuje insulinooporność, stan przedcukrzycowy lub PCOS,
• masz nadwagę lub otyłość,
• rzadko przebywasz na słońcu,
• jesz niewiele tłustych ryb i produktów fortyfikowanych,
• mimo diety i aktywności fizycznej wyniki glukozy się nie poprawiają.

Najczęściej przyjmowane zakresy:

• < 20 ng/ml – niedobór
• 20–30 ng/ml – poziom niewystarczający
• 30–50 ng/ml – poziom optymalny
• 100 ng/ml – ryzyko toksyczności

Dawkowanie i bezpieczna suplementacja witaminy D

Suplementacja witaminy D powinna być dopasowana indywidualnie, najlepiej na podstawie wyniku badania.

Ogólne zalecenia dla dorosłych:

• profilaktycznie: zwykle 800–2000 IU dziennie,
• przy niedoborach: dawki ustalane indywidualnie, często wyższe, pod kontrolą specjalisty.

Witamina D jest rozpuszczalna w tłuszczach, dlatego najlepiej przyjmować ją razem z posiłkiem zawierającym tłuszcz. Należy unikać samodzielnego stosowania bardzo wysokich dawek bez badań kontrolnych.

Pamiętaj: suplementacja wspiera terapię insulinooporności, ale nie zastępuje odpowiednio zbilansowanej diety, regularnych posiłków i pracy nad stylem życia.

Potrzebujesz wsparcia?

Jeśli zmagasz się z insulinoopornością, trudnościami w regulacji glikemii lub podejrzewasz u siebie niedobór witaminy D – zapraszamy do współpracy z naszymi dietetykami.
Pomożemy dobrać odpowiednią dietę, suplementację i strategię żywieniową dopasowaną do Twoich wyników i stylu życia.

Bibliografia

1. Pittas A.G. et al. (2019). Vitamin D supplementation and prevention of type 2 diabetes. New England Journal of Medicine, 381(6), 520–530.
2. Barbarawi M. et al. (2020). Effect of vitamin D supplementation on insulin resistance and glycemic control: a meta-analysis. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 105(7), dgaa335.
3. Charoenngam N., Holick M.F. (2020). Immunologic effects of vitamin D on human health. American Journal of Clinical Nutrition, 112(3), 721–735.
4. Dutta D. et al. (2019). Vitamin D supplementation in prediabetes: a systematic review and meta-analysis. Endocrine, 64, 527–542.
5. Wang H. et al. (2017). Vitamin D and insulin resistance: a systematic review and meta-analysis. Nutrition & Metabolism, 14, 24.